en
cs
da
de
it
pl
Sprawdź również: Zdania rozkazujące
Struktura
Forma podstawowa
Przysłówek negacji bié 别/別 w zdaniu zwykle stoi przed orzeczeniem.
Jeśli funkcję podmiotu zdania pełni zaimek drugiej osoby liczby pojedynczej lub mnogiej, można go pominąć.
W zdaniach rozkazujących z bié 别/別 czasowniki lub frazy czasownik-komplement rezultatywny oznaczające zdarzenia prowadzące do określonego rezultatu, np. wàng 忘 ‘zapomnieć’ czy xiě cuò 写错 ‘źle zapisać’, mogą połączyć się z partykułą aspektualną le 了.
Na końcu zdania rozkazującego z bié 别/別 mogą stać partykuły modalne, np. partykuła le 了 wyrażająca zmianę lub partykuła ba 吧 łagodząca ton wypowiedzi.
Przysłówek negacji bié 别/別 może się też łączyć z przymiotnikami i czasownikami opisującymi stany psychiczne i emocje, takimi jak nánguò 难过/難過 ‘smutny’, zháo jí 着急/著急 ‘denerwować się’, shēng qì 生气/生氣 ‘złościć się’, lub pà 怕 ‘bać się’.
Pytania
Przysłówek negacji bié 别/別 zwykle nie występuje w zdaniach pytających. Jednak do zdania rozkazującego z tym przysłówkiem można dodać krótką frazę pytającą, np. hǎo ma? 好吗? / 好嗎？ ‘dobrze?’ lub hǎo bu hǎo? 好不好? ‘dobrze? ’, która łagodzi ton wypowiedzi.
Przysłówek negacji bié 别/別 w zdaniach z innymi przysłówkami
Jeśli w zdaniu występują przysłówki takie jak zhǐ 只 ’tylko’, zài 再 ‘znowu’ lub yìzhí 一直 ‘ciągle, przez cały czas’, to przysłówek negacji bié 别/別 zwykle stoi przed tymi przysłówkami.
Przysłówek negacji bié 别/別 w zdaniach z frazą przyimkową
Jeśli czasownik pełniący w zdaniu funkcję orzeczenia łączy się z frazą przyimkową (np. oznaczającą miejsce), przysłówek negacji bié 别/別 może stać zarówno przed tą frazą, jak i po niej. W pierwszym przypadku zakaz dotyczy całej sytuacji opisanej przez czasownik i frazę przyimkową.
Jeśli natomiast przysłówek bié 别/別 stoi po frazie przyimkowej, zdanie uwydatnia informację o tym, jaki zakaz obowiązuje w danym miejscu.
Funkcje
1. Wyrażanie zakazu
Przysłówek bié 别/別 może wyrażać zakaz wykonywania czynności oznaczanej przez czasownik.
Aby nadać wypowiedzi ton uprzejmej prośby, przed przysłówkiem negacji bié 别/別 można zastosować czasownik qǐng 请/請 ’proszę’.
2. Wyrażanie ostrzeżenia
Zdanie z przysłówkiem bié 别/別 może też wyrażać ostrzeżenie przed możliwością wystąpienia niekorzystnych zdarzeń (np. zapomnienia o czymś istotnym). Intencją osoby wypowiadającej takie zdanie jest nakłonienie odbiorcy do podjęcia działań mających na celu uniknięcie niepożądanej sytuacji.
3. Wyrażanie oczekiwania dotyczącego czyjegoś stanu
Przysłówek bié 别/別 zastosowany przed niektórymi przymiotnikami lub czasownikami stanu może wyrażać prośbę, sugestię lub radę, by odbiorca wypowiedzi nie wprowadzał się w określony stan lub by w nim dalej nie trwał.