en
cs
da
de
it
plMoże być wymawiany na dwa sposoby: przed sylabą w pierwszym, drugim lub trzecim tonie wymawiany jest w tonie czwartym, np. bù shuō 不说/不說 ‘nie mówić’, bù lái 不来/不來 ‘nie przychodzić’, bù hǎo 不好 ‘niedobry’, a przed sylabą w tonie czwartym – zmienia swój ton na drugi, np. bú qù 不去 ‘nie iść’.
Może łączyć się z przymiotnikami i czasownikami stanu, negując oznaczane przez nich cechy, właściwości i stany. Może również wystąpić w połączeniu z innymi czasownikami, jeśli w danym zdaniu odnoszą się one do czynności wykonywanych regularnie, wyrażają intencje i plany na przyszłość, modalność, istnienie (np. shì 是 ’być’) lub twierdzenia ogólne. Jedynym czasownikiem, który nigdy nie łączy się z bù 不, jest yǒu 有 ‘mieć, istnieć’.
Sprawdź również: Przysłówek negacji méi 没 ‘nie’
Sprawdź również: Porównanie przysłówków negacji bié 别 ‘nie’, bù 不 ‘nie’ oraz méi 没 ‘nie’
Struktura
Forma podstawowa
Jeśli negacja dotyczy treści wyrażanych przez czasownik lub frazę złożoną z czasownika i następującego po nim dopełnienia, przysłówek bù 不 stoi zwykle bezpośrednio przed tym czasownikiem.
Jeśli w zdaniu występuje czasownik modalny i negacja obejmuje wyrażane przez niego treści, przysłówek bù 不 stoi przed tym czasownikiem.
Jeśli negacja nie obejmuje czasownika modalnego i dotyczy jedynie treści wyrażanych przez następujący po nim czasownik lub czasownik z dopełnieniem, przysłówek bù 不 stoi po czasowniku modalnym, a przed czasownikiem, do którego się odnosi.
Sprawdź również: czasowniki modalne
Jeśli negacja dotyczy treści wyrażonych przez przymiotnik, przysłówek bù 不 stoi zwykle przed tym przymiotnikiem.
Pytania
Przysłówek bù 不 może zostać użyty w pytaniach o rozstrzygnięcie z partykułą ma 吗/嗎. Stoi wtedy przed czasownikiem lub przymiotnikiem.
Innym sposobem zadania pytania o rozstrzygnięcie jest zestawienie twierdzącej i przeczącej formy czasownika lub przymiotnika. W takich przypadkach przysłówek bù 不 wymawiany jest w tonie neutralnym
Jeśli w pytaniach tego typu występuje czasownik modalny, należy zestawić ze sobą twierdzącą i przeczącą formę tego czasownika.
Przysłówek negacji bù 不 w zdaniach z innymi przysłówkami
Jeśli przysłówek negacji bù 不 występuje w zdaniu razem z przysłówkami yě 也 ‘też’ lub hái 还/還 ‘jeszcze’, to zwykle stoi on po tych przysłówkach, bezpośrednio przed składnikami zdania, których dotyczy negacja.
Jeśli przysłówek negacji bù 不 występuje w zdaniu razem z przysłówkiem dōu 都 ‘wszyscy’, to może stać przed nim lub po nim. Jeśli stoi po przysłówku dōu 都, zdanie wyraża myśl, że zaprzeczone treści dotyczą wszystkich osób lub rzeczy oznaczanych przez podmiot.
Natomiast jeśli przysłówek bù 不 stoi przed przysłówkiem dōu 都, zdanie wyraża myśl, że zaprzeczone treści odnoszą się nie do wszystkich osób lub rzeczy oznaczanych przez podmiot, lecz tylko do niektórych z nich.
Jeśli przysłówek bù 不 w zdaniu łączy się z przymiotnikiem lub czasownikiem poprzedzonym przysłówkiem stopnia, takim jak hěn 很 czy tài 太, to może on stać przed tym przysłówkiem lub też po nim. Forma bù 不 + przysłówek stopnia wyraża złagodzoną negację.
Natomiast forma przysłówek stopnia + bù 不 służy do wzmacniania negacji.
Przysłówek negacji bù 不 w zdaniach z frazą przyimkową
Jeśli w zdaniu przeczącym czasownik poprzedzony jest frazą przyimkową z przyimkami zài 在 ‘w’, gěi 给/給 ‘dla’, gēn 跟 ‘z (kimś)’ lub cóng 从/從 ‘z, od’, to przysłówek negacji bù 不 często stoi przed tą frazą, negując zawarte w niej treści.
Jeśli jednak negacja nie obejmuje treści zawartych we frazie przyimkowej, przysłówek bù 不 stoi po tej frazie, bezpośrednio przed czasownikiem lub frazą czasownikową, do której się odnosi.
Jeśli fraza przyimkowa poprzedza orzeczenie przymiotnikowe, to przysłówek bù 不 stoi zwykle po tej frazie, a przed przymiotnikiem lub frazą przymiotnikową, do której się odnosi.
Funkcje
1. Negowanie treści wyrażanych przez czasowniki, frazy czasownikowe, przymiotniki lub frazy przymiotnikowe.
W zdaniach zawierających stwierdzenia ogólne bądź opisujących czynności zwyczajowe, rutynowe lub powtarzalne wyraża myśl, że czynności te nie są lub nie były wykonywane.
W zdaniach prezentujących czyjeś intencje lub plany wyraża myśl, że osoba oznaczana przez podmiot nie planuje lub nie zamierza wykonać czynności oznaczanej przez czasownik.
W połączeniu z czasownikami modalnymi neguje wyrażane przez nie treści, np. chęć, zamiar, możliwość, konieczność wykonania czynności, itp.
W zdaniach z czasownikami stanu neguje występowanie oznaczanych przez nie stanów mentalnych i emocjonalnych.
W zdaniach z przymiotnikami neguje występowanie oznaczanych przez nie cech i właściwości.
2. Odpowiedź przecząca na pytanie
Przysłówek bù 不 użyty samodzielnie może stanowić krótką odpowiedź przeczącą na pytania o rozstrzygnięcie. Towarzyszy mu wtedy zwykle dodatkowy komentarz wyjaśniający.
lub
Krótka odpowiedź przecząca może także mieć postać frazy złożonej z przysłówka bù 不 i odpowiedniego czasownika lub przymiotnika.