en
cs
da
de
it
pl
Struktura
Forma podstawowa
Czasownik shì 是 zwykle stoi pomiędzy podmiotem a dopełnieniem – częściami zdania, których funkcje najczęściej pełnią zaimki, rzeczowniki lub frazy rzeczownikowe.
Negacja
Zdanie z czasownikiem shì 是 można zaprzeczyć jedynie za pomocą przysłówka negacji bù 不, który należy umieścić przed orzeczeniem.
Pytania
Pytania o rozstrzygnięcie z czasownikiem shì 是 można zadać na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania.
Drugim sposobem jest zestawienie twierdzącej i przeczącej formy czasownika.
Na tak zadane pytania można odpowiedzieć twierdząco, stosując formy shì (de) 是(的) bądź duì 对/對, albo przecząco, używając form – bù 不 bądź bú shì 不是.
Przysłówki w zdaniach z czasownikiem shì 是
Przysłówki zwykle stoją przed czasownikiem shì 是.
Czasowniki modalne w zdaniach z czasownikiem shì 是
Czasowniki modalne zwykle stoją przed czasownikiem shì 是.
Funkcje
1. Czasownik shì 是 wyrażający identyfikację
Główną funkcją czasownika shì 是 jest wyrażanie myśli, że osoby, rzeczy lub zjawiska nazywane przez podmiot i dopełnienie są tożsame. W zdaniach z shì 是 funkcję podmiotu zazwyczaj pełni zaimek, rzeczownik lub fraza rzeczownikowa, a funkcję dopełnienia – rzeczownik lub fraza rzeczownikowa. Składniki zdania połączone czasownikiem shì 是 zwykle można zamienić miejscami, nie zmieniając przy tym znaczenia wypowiedzi.
2. Czasownik shì 是 wyrażający kategoryzację
Czasownik shì 是 może też wyrażać myśl, że osoba lub rzecz oznaczana przez podmiot należy do kategorii wyznaczonej przez dopełnienie. Podmiotem może tu być zaimek, rzeczownik lub fraza rzeczownikowa, a także fraza ilościowa, fraza czasownikowa lub fraza podmiotowo-orzeczeniowa. W takich zdaniach elementów pełniących funkcję podmiotu i dopełnienia nie można zamienić miejscami.
Czasownik shì 是 jest często pomijany, gdy stoją po nim frazy ilościowe, na przykład informujące o cenie, wieku, czasie, dacie, wzroście czy wadze.
Czasownik shì 是, w przeciwieństwie do wielu innych czasowników, nie oznacza czynności, dlatego też nie może łączyć się z partykułami aspektualnymi, takimi jak jak zhe 着/著, guo 过/過 i le 了. Bywa natomiast określany przez wyrażenia oznaczające czas, które pełniąc funkcję okolicznika, mogą stać po podmiocie lub na początku zdania.
Na końcu zdania z czasownikiem shì 是 można zastosować partykułę modalną le 了2, która wyraża zaistnienie nowej sytuacji.
3. Czasownik shì 是 wyrażający istnienie
Czasownik shì 是 może też być stosowany w zdaniach egzystencjalnych, w których wyraża istnienie. Na początku takiego zdania stoi zwykle wyraz lub fraza oznaczająca miejsce, a po czasowniku shì 是 – rzeczownik określony lub nieokreślony, oznaczający znajdujące się w tym miejscu osoby lub rzeczy. Tych dwóch składników zdania nie można zamienić miejscami.