Komplementy temporalne

Funkcję komplementu temporalnego mogą pełnić tylko frazy oznaczające przedział czasu. Zwykle składają się one z liczebnika, klasyfikatora i rzeczownika oznaczającego czas, np.:

Wyjątek stanowią rzeczowniki tiān 天 i nián 年, które łączą się z odpowiednimi liczebnikami bezpośrednio (bez użycia klasyfikatora), np.:

Sprawdź również klasyfikatory rzeczownikowe.

Jako komplementy temporalne mogą także funkcjonować wyrazy lub frazy o bardziej ogólnym znaczeniu, np.:

Struktura

Forma podstawowa

Zdania z komplementem oznaczającym czas trwania czynności lub stanu

W zdaniu wyrażającym czas trwania czynności lub stanu fraza temporalna pełniąca funkcję komplementu stoi zwykle po czasowniku.

Komplement temporalny w zdaniu z partykułą aspektualną

Jeśli czasownikowi towarzyszy partykuła aspektualna le 了 lub guo 过/過, komplement temporalny stoi zawsze po tej partykule.

W zdaniach z komplementami temporalnymi nie jest stosowana partykuła aspektualna zhe 着/著.

Komplement temporalny a dopełnienie

Pozycja dopełnienia w zdaniach z komplementem temporalnym zależy od rodzaju dopełnienia i/lub frazy temporalnej.

Dopełnienie w postaci rzeczownika pospolitego lub abstrakcyjnego stoi zwykle po komplemencie temporalnym.

Jeśli funkcję dopełnienia pełni rzeczownik, pomiędzy komplement a dopełnienie można wstawić partykułę strukturalną de 的.

Dopełnienie w postaci zaimka osobowego stoi zawsze przed komplementem temporalnym.

Dopełnienie oznaczające osobę określoną stoi zwykle przed komplementem temporalnym.

Jeśli komplement temporalny wyraża czas nieokreślony, jak na przykład yíhuìr 一会儿 / 一會兒 ‘chwilę’, bàn tiān 半天 ‘długo’, to dopełnienie oznaczające osobę określoną w zależności od kontekstu może stać przed komplementem lub też po nim.

Przysłówki w zdaniu z komplementem temporalnym

Przysłówki zwykle stoją przed czasownikiem.

Przysłówek yǐjīng 已经/已經 może też stać bezpośrednio przed komplementem.

Jeśli w zdaniu, w którym czasownik łączy się z dopełnieniem w postaci rzeczownika, ma zostać uwydatniona informacja o czasie trwania czynności, to istnieje możliwość powtórzenia czasownika po dopełnieniu i umieszczenia komplementu temporalnego po powtórzonym czasowniku na końcu zdania. W takich zdaniach partykuła aspektualna zwykle stoi po drugim czasowniku.

W niektórych kontekstach dopełnienie może zostać umieszczone na początku zdania lub tuż przed czasownikiem.

Pytania

Pytania o czas trwania czynności tworzy się, wstawiając w miejsce frazy oznaczającej przedział czasu odpowiednią frazę pytającą, np.: duō cháng shíjiān 多长时间 / 多長時間 ‘jak długo’，jǐ nián 几年 / 幾年 ‘ile lat’，jǐ ge yuè 几个月 / 幾個月 ‘ile miesięcy’, itp.

Negacja

Przysłówki negacji bù 不 ‘nie’ lub méi 没/沒 nie’ zwykle używane są w zdaniach korygujących błędne lub niedokładne informacje. Stoją wtedy przed czasownikiem.

Zdania z komplementem oznaczającym czas trwania sytuacji opisanej w zdaniu

Ten model zdania stosowany jest wtedy, gdy czas trwania dotyczy nie pojedynczej czynności, lecz bardziej złożonej sytuacji, opisanej za pomocą odpowiedniej frazy czasownikowej (najczęściej złożonej z czasownika i jego dopełnienia). Komplement temporalny dodawany jest wtedy do całej frazy czasownikowo-dopełnieniowej i stoi po dopełnieniu (a nie bezpośrednio po czasowniku).

Takie samo znaczenie można wyrazić, powtarzając czasownik po dopełnieniu i dodając do niego komplement temporalny.

Zdania z komplementem oznaczającym czas, jaki upłynął od czynności lub wydarzenia

Fraza oznaczająca przedział czasu może być także stosowana, by wyrazić czas, jaki upłynął od określonej czynności lub wydarzenia. W takich zdaniach funkcję orzeczenia pełnią zwykle czasowniki oznaczające czynność momentalną (bardzo krótką), frazy z czasownikami momentalnymi lub też frazy z komplementami rezultatywnymi bądź kierunkowymi.

W tym modelu zdań, jeśli czasownik łączy się z dopełnieniem, to stoi ono zawsze przed komplementem temporalnym. Nie ma możliwości zastosowania komplementu między czasownikiem a dopełnieniem.

Komplement temporalny w zdaniu z partykułą aspektualną

W tym modelu zdań partykuła aspektualna le 了 może zostać zastosowana jedynie z pojedynczymi czasownikami. Jeśli czasownik łączy się z dopełnieniem, tworząc frazę czasownikową, stosowanie partykuły aspektualnej jest niemożliwe, np.:

Przysłówki w zdaniu z komplementem temporalnym

Przysłówki odnoszące się do komplementu temporalnego zwykle stoją przed tym komplementem, np.:

Przysłówek yǐjīng 已经/已經 może też stać przed czasownikiem.

Funkcje

1. Komplement temporalny może wyrażać czas trwania czynności oznaczonej przez czasownik.

2. Komplement temporalny może też wyrażać czas trwania sytuacji opisanej przez frazę czasownikową.

3. W zdaniach, w których czasownik oznacza krótkie zdarzenie lub czynność momentalną, komplement temporalny wyraża czas, jaki upłynął od tej czynności lub wydarzenia.