en
cs
da
de
it
pl
Struktura
Forma podstawowa
Przysłówek zhǐ 只 w zdaniu zwykle stoi przed orzeczeniem, ograniczając zakres następującego po nim dopełnienia.
Negacja
Przysłówek zhǐ 只 w zdaniach przeczących może stać przed zanegowanym czasownikiem. Wyraża wtedy myśl, że negacja ta dotyczy jedynie elementów wskazanych przez dopełnienie.
Pytania
Przysłówek zhǐ 只 może zostać użyty w pytaniach o rozstrzygnięcie utworzonych poprzez dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania. Stoi wtedy przed czasownikiem.
Przysłówek zhǐ 只 w zdaniach z czasownikami modalnymi
Jeśli w zdaniu występuje też czasownik modalny, taki jak yào 要 ‘chcieć, zamierzać’, xiǎng 想 ’chcieć, pragnąć’ czy néng 能 ‘móc’, to przysłówek zhǐ 只 może stać przed tym czasownikiem lub też po nim. W pierwszym przypadku treści wyrażone przez czasownik modalny odnoszą się jedynie do czynności opisanych przez następującą po nim frazę czasownikową.
W drugim przypadku, gdy przysłówek zhǐ 只 stoi pomiędzy czasownikiem modalnym a czasownikiem głównym, ograniczenie dotyczy treści wyrażonych przez dopełnienie czasownika głównego.
Przysłówek zhǐ 只 w zdaniach z innymi przysłówkami
Jeśli w zdaniu z zhǐ 只 występują też inne przysłówki, np. chángcháng 常常 ‘często’, yě 也 ‘też’ czy hái 还/還 ‘jeszcze’, to zwykle stoją one przed przysłówkiem zhǐ 只.
Przysłówek zhǐ 只 w zdaniach z frazami przyimkowymi
W zdaniach, w których czasownik łączy się z frazą przyimkową, przysłówek zhǐ 只 może stać przed tą frazą lub po niej. W pierwszym przypadku wyrażane przez niego ograniczenie odnosi się do treści zawartych we frazie przyimkowej.
W drugim przypadku, gdy przysłówek zhǐ 只 stoi po frazie przyimkowej, ograniczenie dotyczy czynności oznaczanej przez czasownik.
Funkcje
1. Ograniczenie dotyczące czynności
Przysłówek zhǐ 只 zastosowany przed czasownikiem niełączącym się z dopełnieniem może wyrażać myśl, że podmiot wykonuje tylko tę jedną czynność oznaczaną przez czasownik.
2. Ograniczenie dotyczące dopełnienia
Przysłówek zhǐ 只 stojący przed czasownikiem łączącym się z dopełnieniem wyraża myśl, że czynność oznaczana przez ten czasownik odnosi się jedynie do elementów wskazanych przez dopełnienie.
3. Ograniczenie ilościowe
Przysłówek zhǐ 只 zastosowany przed czasownikiem, który łączy się z dopełnieniem zawierającym frazę ilościową, może wyrażać myśl, że czynność lub stan oznaczany przez czasownik dotyczy jedynie wskazanej w tej frazie liczby obiektów.
4. Ograniczenie dotyczące podmiotu
Aby wyrazić myśl, że treści zawarte w orzeczeniu odnoszą się wyłącznie do wskazanej przez podmiot osoby lub rzeczy, przed podmiotem stosuje się formę zhǐ yǒu 只有 ‘tylko’.
5. Ograniczenie zakresu czasowego lub przestrzennego
Przysłówek zhǐ 只 użyty przed frazą przyimkową może wyrażać myśl, że czynność oznaczana przez czasownik odbywa się jedynie w miejscu lub w czasie wskazanym przez frazę przyimkową.
Zdaniu z przysłówkiem zhǐ 只 często towarzyszy powiązane z nim treściowo zdanie przeczące, zawierające informacje o tym, co znajduje się poza zakresem wyznaczonym w poprzednim zdaniu.