en
cs
da
de
it
pl
Struktura
Forma podstawowa
W zdaniu z konstrukcją shì… de 是……的 czasownik shì 是 zwykle stoi bezpośrednio przed okolicznikiem lub innym elementem wyróżnianym jako najważniejsza informacja o okolicznościach czynności. Partykuła de 的 natomiast stoi po czasowniku pełniącym funkcję orzeczenia lub po całej frazie czasownikowej.
Jeżeli czasownik łączy się z dopełnieniem, może ono występować w dwóch pozycjach.
Jeśli funkcję dopełnienia pełni zaimek osobowy lub rzeczownik ściśle związany z czasownikiem, zwykle stoi ono przed partykułą de 的.
Jeżeli funkcję dopełnienia pełni rzeczownik oznaczający przedmiot czynności, dopełnienie to może w wielu wypadkach występować zarówno przed partykułą de 的, jak i po niej.
Jeżeli stoi ono przed partykułą 的, czasownik wraz z dopełnieniem tworzy frazę znajdującą się w całości w obrębie konstrukcji shì… de 是……的. Wyróżniona okoliczność odnosi się wówczas do czynności ujmowanej łącznie z jej przedmiotem.
Jeśli natomiast dopełnienie stoi po partykule de 的, poza ramą omawianej konstrukcji, to jest wyraźniej wyodrębnione składniowo. Taki szyk okazuje się szczególnie naturalny wtedy, gdy element oznaczany przez dopełnienie jest znany z kontekstu, np. został wspomniany we wcześniejszym fragmencie wypowiedzi.
W zdaniach twierdzących uwydatniających czas, miejsce lub sposób wykonania czynności, czasownik shì 是 może zostać pominięty.
Zdania, w których konstrukcja shì… de 是……的 uwydatnia wykonawcę czynności, mogą mieć różną budowę w zależności od kontekstu.
Jeśli tematem zdania jest przedmiot czynności, wyrażenie go oznaczające zajmuje pozycję początkową. Po nim następuje konstrukcja shì … de 是……的. W jej obrębie znajduje się uwydatniane wyrażenie wskazujące wykonawcę czynności i odpowiedni czasownik.
W pozostałych przypadkach zdanie zaczyna się od czasownika shì 是, po którym następuje uwydatniony element oznaczający wykonawcę czynności oraz czasownik z dopełnieniem. Partykuła de 的 może być umieszczona po frazie czasownikowej (także czasownikowo-dopełnieniowej) lub między czasownikiem a jego dopełnieniem.
Negacja
Aby zanegować zdanie z konstrukcją shì … de 是……的, należy wstawić przysłówek negacji bù 不 przed czasownik shì 是. W takich zdaniach negacja nie odnosi się do czynności oznaczanej przez główny czasownik, lecz do okoliczności wskazywanych przez element stojący bezpośrednio po czasowniku shì 是.
W zdaniach przeczących czasownika shì 是 nie można pominąć.
Pytania
Pytania z konstrukcją shì … de 是……的 zadaje się w celu uzyskania informacji o okolicznościach czynności, której wykonanie jest faktem znanym rozmówcom. Mogą one dotyczyć między innymi czasu, miejsca, sposobu lub wykonawcy czynności.
Pytania o rozstrzygnięcie z konstrukcją shì … de 是……的 można utworzyć poprzez dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania.
Można też zestawić twierdzącą i przeczącą formę czasownika shì 是.
Zdanie z konstrukcją shì … de 是……的 i przysłówkami
Przysłówki yě 也 ‘też’, hái 还/還 ‘jeszcze’ oraz dōu 都 ‘wszyscy’ w zdaniu z konstrukcją shì … de 是……的 stoją zwykle przed czasownikiem shì 是.
Zdanie z konstrukcją shì … de 是……的 i frazą przyimkową
W zdaniu z konstrukcją shì … de 是……的 fraza przyimkowa często wyraża uwydatnioną informację o okolicznościach czynności. Z tego względu czasownik shì 是 zwykle stoi właśnie przed tą frazą.
Funkcje
Konstrukcja shì … de 是……的 służy do uwydatniania lub doprecyzowywania okoliczności czynności wyrażonej przez czasownik. Uwydatniana informacja może dotyczyć między innymi czasu, miejsca, sposobu wykonania czynności, a także jej wykonawcy lub współuczestnika. Zdania z tą konstrukcją stosuje się przede wszystkim wówczas, gdy fakt wykonania danej czynności jest już znany rozmówcom, a przekazywana lub poszukiwana informacja dotyczy okoliczności jej wykonania.
1. Wyróżnianie informacji o czasie wykonania czynności
Konstrukcja shì… de 是… 的 może precyzować informacje o czasie wykonania czynności.
2. Wyróżnianie informacji o miejscu wykonania czynności
Konstrukcja shì… de 是… 的 może precyzować informacje o miejscu wykonania czynności.
3. Wyróżnianie informacji o sposobie wykonania czynności
Konstrukcja shì… de 是… 的 może precyzować informacje o sposobie wykonania czynności.
4. Wyróżnianie informacji o współuczestniku czynności
Konstrukcja shì… de 是… 的 może wyróżniać informacje o współwykonawcy lub odbiorcy czynności.
5. Wyróżnianie informacji o wykonawcy czynności
Konstrukcja shì… de 是… 的 może uwydatniać informacje o wykonawcy czynności.
Niektóre wypowiedzi w języku chińskim, chociaż pod względem formy przypominają zdania z omawianą konstrukcją shì… de 是… 的, to jednak mogą się od nich różnić pod względem funkcji i znaczenia.
W takich zdaniach po czasowniku shì 是 stoi fraza czasownikowo-dopełnieniowa, a po niej – partykuła de 的. Mogą one służyć do charakteryzowania osoby oznaczanej przez podmiot pod względem jej typowego zachowania i przedstawienia jej jako należącej do określonej kategorii. Pełnią więc funkcję charakteryzującą i klasyfikującą.
W kontekstach wymagających uwydatnienia przedmiotu czynności, która już miała miejsce, partykułę de 的 należy umieścić przed dopełnieniem.