Partykuły aspektualne guo 过/過 oraz le 了 1 w zdaniu stoją po czasowniku, niosąc informacje o aspekcie. Partykuła aspektualna guo 过/過 wyraża doświadczenie w przeszłości, a partykuła aspektualna le 了 1 – dokonanie czynności, rozumiane jako jej zakończenie lub częściowe zrealizowanie w określonym wymiarze, które może mieć miejsce zarówno w przeszłości, jak i w teraźniejszości lub w przyszłości.
Struktura
Forma podstawowa
Partykuły aspektualne guo 过/過 i le 了 zawsze stoją po czasowniku.
dopełnienie
中文。
中文。
Zhōngwén.
Uczyłem się kiedyś chińskiego.
przydawka + dopełnienie
三个饺子。
三個餃子。
sān ge jiǎozi.
Zjadłem trzy pierożki.
Negacja
Czasowniki z partykułami aspektualnymi guo 过/過 i le 了 można zaprzeczyć za pomocą form przeczących méi 没/沒 lub méi yǒu 没有/沒有 (przysłówka negacji bù 不 w tym celu się nie stosuje). Jednak w utworzonych w ten sposób zdaniach przeczących nie można użyć partykuły aspektualnej le 了. Jest natomiast możliwe zastosowanie partykuły guo 过/過.
dopełnienie
中文。
中文。
Zhōngwén.
Nie uczyłam się chińskiego.
Nie zjadłem jej pierożków.
Pytania
Istnieją trzy sposoby zadania pytania o rozstrzygnięcie z partykułą aspektualną guo 过/過 i le 了:
- dodanie frazy méi yǒu 没有/沒有 na końcu zdania;
- dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania;
- zestawienie twierdzącej i przeczącej formy czasownika. W formie przeczącej stosuje się przysłówek negacji méi 没/沒.
Czy uczyłeś się kiedyś chińskiego?
Czy uczyłeś się kiedyś chińskiego?
Czy pojechałeś do Pekinu?
W ostatnim z przedstawionych modeli zdań pytających po czasowniku może stać tylko partykuła aspektualna guo 过/過, partykuła aspektualna le 了 w takich zdaniach nie jest stosowana.
dopełnienie
中文?
中文?
Zhōngwén?
Czy uczyłeś się kiedyś chińskiego?
Na pytania dotyczące doświadczenia można odpowiedzieć twierdząco, używając frazy ‘czasownik + guo 过/過’, lub przecząco, używając frazy ‘méi yǒu 没(有)/沒(有) + czasownik + 过/過’.
A: 你学过中文没有？/ 你学过中文吗？/ 你学没学过中文？
A: 你學過中文沒有？/ 你學過中文嗎？/ 你學沒學過中文？
Nǐ xué guo Zhōngwén méi yǒu?/ Nǐ xué guo Zhōngwén ma?/ Nǐ xué méi xué guo Zhōngwén?
Czy uczyłaś się kiedyś chińskiego?
B: (我)学过。
B: (我)學過。
(Wǒ) xué guo.
Uczyłam się.
C: (我)没学过。
C: (我)沒學過。
(Wǒ) méi xué guo.
Nie uczyłam się.
Na pytania dotyczące dokonania czynności można odpowiedzieć twierdząco, używając frazy ‘czasownik + le 了’, lub przecząco, stosując formę: ‘méi (yǒu) 没(有)/沒(有) + czasownik’.
A: 你吃了这些饺子没有？/ 你吃了这些饺子吗？/ 你吃没吃这些饺子？
A: 你吃了這些餃子沒有？/ 你吃了這些餃子嗎？/ 你吃沒吃這些餃子？
Nǐ chī le zhè xiē jiǎozi méi yǒu?/ Nǐ chī le zhè xiē jiǎozi ma?/ Nǐ chī méi chī zhè xiē jiǎozi?
Czy zjadłeś te pierożki?
B: （我）吃了。
B: （我）吃了。
(Wǒ) chī le.
Zjadłam.
C: （我）没吃。
C: （我）沒吃。
(Wǒ) méi chī.
Nie zjadłam.
Przysłówki w zdaniach z partykułami aspektualnymi guo 过/過 i le 了
W zdaniach z partykułami aspektualnymi guo 过/過 lub le 了 przysłówki stoją zwykle przed czasownikiem, a partykuły aspektualne – po czasowniku.
Oni kupowali tylko książki po chińsku.
Partykuła aspektualna guo 过/過 wyraża doświadczenie kupowania książek tylko w języku chińskim.
Oni kupili jeszcze tę książkę.
Partykuła aspektualna le 了 wyraża dokonanie czynności, a przysłówek hái 还 wyraża myśl, że oni zakupili jeszcze tę książkę.
przydawka + dopełnienie
那本书。
那本書。
nà běn shū.
Oni jeszcze nie czytali tamtej książki.
Partykuła aspektualna guo 过/過 z czasownikiem w formie przeczącej wyraża brak doświadczenia czytania danej książki. Przysłówek hái 还/還 wyraża myśl, że czynność oznaczana przez czasownik do czasu wypowiedzi jeszcze nie miała miejsca.
przydawka + dopełnienie
这本书。
這本書。
zhè běn shū.
Oni jeszcze nie kupili tej książki.
W powyższym zdaniu przeczącym partykuła aspektualna le 了 nie została zastosowana, ponieważ zdanie informuje o niedokonaniu czynności. Przysłówek hái 还/還 wyraża myśl, że do czasu wypowiedzi czynność jeszcze nie została dokonana.
W zdaniach przeczących z partykułą aspektualną guo 过/過 często występuje przysłówek cónglái 从来/從來 ‘nigdy’. Stoi on zwykle przed czasownikiem poprzedzonym méi (yǒu) 没(有)/沒(有). Wyraża myśl, że czynność oznaczana przez czasownik nigdy nie miała miejsca.
dopełnienie
中国。
中國。
Zhōngguó.
Ona nigdy nie była w Chinach.
W zdaniach z partykułą aspektualną le 了 często stosuje się przysłówek yǐjīng 已经/已經 ‘już’, by wyrazić myśl, że czynność już się dokonała. Przysłówek ten może także wystąpić w zdaniach z partykułą aspektualną guo 过/過, wskazując, że doświadczenie już miało miejsce.
przydawka + dopełnienie
十个饺子。
十个餃子。
shí gej iǎozi.
Oni już zjedli dziesięć pierożków.
Partykuła aspektualna le 了 wskazuje na dokonanie czynności w podanym wymiarze.
这种饺子。
這種餃子。
zhè zhǒng jiǎozi.
Oni już kiedyś jedli ten rodzaj pierożków.
Partykuła aspektualna guo 过/過 wskazuje na takie doświadczenie.
Komplementy w zdaniach z partykułami aspektualnymi guo 过/過 i le 了
Po czasownikach z partykułami aspektualnymi guo 过/過 i le 了 mogą stać komplementy wyrażające czas trwania lub częstotliwość wykonywania czynności.
komplement temporalny
三年（的）
三年（的）
sān nián (de)
dopełnienie
中文。
中文。
Zhōngwén.
Uczyłem się (kiedyś) chińskiego przez trzy lata.
一个小时（的）
一個小時（的）
yí ge xiǎoshí (de)
Oglądałaś telewizję przez godzinę.
komplement ilościowy
两遍
兩遍
liǎng biàn
przydawka + dopełnienie
那本书。
那本書。
nà běn shū.
Ona przeczytała tamtą książkę dwa razy.
Ona przeczytała tekst jeden raz.
Funkcje
Partykuły aspektualne guo 过/過 i le 了 1
Partykuła aspektualna guo 过/過 wyraża doświadczenie przeżyte w przeszłości. Partykuła aspektualna le 了 wyraża dokonanie czynności, rozumiane jako jej zakończenie lub częściowe zrealizowanie w określonym wymiarze.
她去过中国。
她去過中國。
Tā qù guo Zhōngguó.
Ona była kiedyś w Chinach.
Partykuła aspektualna guo 过/過 wyraża doświadczenie w przeszłości, które już się zakończyło. Ona na pewno już w Chinach nie przebywa.
她去了中国
她去了中國
Tā qù le Zhōngguó.
Ona pojechała do Chin.
Partykuła aspektualna le 了 wskazuje na dokonanie czynności, ale jej skutki mogą jeszcze trwać, ona może być w drodze do Chin, w Chinach lub też mogła już z Chin wyjechać.
Partykuły aspektualne guo 过/過 i le 了 nie mogą być używane z czasownikami, które oznaczają czynności wykonywane regularnie.
我早上喝两杯咖啡。
我早上喝兩杯咖啡。
Wǒ zǎoshang hē liǎng bēi kāfēi.
Rano piję dwie filiżanki kawy.
Czynność odbywa się regularnie, dlatego w zdaniu nie ma żadnej artykuły aspektualnej.
我以前早上喝两杯咖啡。
我以前早上喝兩杯咖啡。
Wǒ yǐqián zǎoshang hē liǎng bēi kāfēi.
Kiedyś piłam rano dwie filiżanki kawy.
Czynność odbywała się regularnie w przeszłości, dlatego w zdaniu nie ma żadnej artykuły aspektualnej.
我早上喝了两杯咖啡。
我早上喝了兩杯咖啡。
Wǒ zǎoshang hē le liǎng bēi kāfēi.
Rano wypiłem dwie filiżanki kawy.
Partykuła aspektualna le 了 wskazuje na dokonanie konkretnej czynności, odbywającej się w podanym czasie.
我早上喝过这种咖啡。
我早上喝過這種咖啡。
Wǒ zǎoshang hē guo zhè zhǒng kāfēi.
Piłem już taką kawę rano.
Partykuła aspektualna guo 过 wskazuje na doświadczenie picia tego rodzaju kawy.
en
cs
da
de
it
pl