en
cs
da
de
it
pl
Struktura
Forma podstawowa
Wykładnik aspektu progresywnego zài 在 łączy się jedynie z czasownikami oznaczającymi aktywne działanie jakiegoś podmiotu, które może trwać przez pewien czas. Czasowniki takie jak shì 是 ‘być’, xǐhuan 喜欢/喜歡 ‘lubić’, oraz przymiotniki pełniące funkcję orzeczenia, takie jak hǎo 好 ‘dobry’ lub è 饿/餓 ’głodny’, nie łączą się z tym przysłówkiem.
Wykładnik aspektu progresywnego zài 在 stoi w zdaniu przed czasownikiem.
Na końcu zdania może też stać partykuła ne 呢.
Wykładnik aspektu progresywnego zài 在 może być używany razem z przysłówkiem zhèng 正. Forma zhèngzài 正在 brzmi jednak bardziej formalnie niż zài 在 i jest częściej używana w języku pisanym.
Niekiedy przysłówek zài 在 lub zhèngzài 正在 można pominąć.
Partykułę ne 呢 na końcu zdania czasami można pominąć.
Negacja
Zdania przeczące z przysłówkiem zài 在 są bardzo rzadko używane. Można je utworzyć, wstawiając frazę bú shì 不是 przed przysłówkiem zài 在. Takie zdania służą do zanegowania błędnego stwierdzenia rozmówcy i wyjaśnienia sytuacji.
Można też przed przysłówkiem zài 在 wstawić przysłówek negacji méi 没/沒, tworząc zwykłe przeczenie.
W takich zdaniach przysłówek zài 在 często jest pomijany.
Pytania
Istnieją dwa sposoby zadania pytania z wykładnikiem aspektu progresywnego zài 在.
Jednym z nich jest dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania.
Inny sposób polega na użyciu frazy shì bu shì 是不是 przed przysłówkiem zài 在.
W celu zadania pytania o uzupełnienie należy po czasowniku zastosować zaimek pytający shénme 什么 ‘co’.
Przysłówki w zdaniach z wykładnikiem aspektu progresywnego zài 在
Przysłówki dōu 都 ‘wszystko’ oraz hái 还/還 ‘jeszcze’ zawsze stoją przed wykładnikiem aspektu progresywnego zài 在.
Frazy przyimkowe w zdaniach z wykładnikiem aspektu progresywnego zài 在
Frazy przyimkowe zazwyczaj stoją pomiędzy wykładnikiem aspektu progresywnego zài 在 a czasownikiem.
Funkcje
Wykładnik aspektu progresywnego zài 在 wyrażający czynność w toku
Przysłówek zài 在 zastosowany przed czasownikiem lub frazą czasownikową wyraża myśl, że czynność, którą ten czasownik oznacza, jest właśnie w toku, czyli w trakcie realizacji. Użycie tego przysłówka jest najczęściej spotykanym sposobem wyrażenia aspektu progresywnego w codziennych konwersacjach.
Zdania z wykładnikiem aspektu progresywnego zài 在 zazwyczaj są zdaniami twierdzącymi. Zdania przeczące z tym przysłówkiem spotyka się dość rzadko, najczęściej można je usłyszeć w odpowiedzi na zadane wcześniej pytanie.
W celu uwydatnienia aspektu progresywnego w zdaniu z przysłówkiem zài 在 można także zastosować przysłówek zhèng 正 oraz partykułę ne 呢. Przysłówek zhèng 正 podkreśla, że czynność jest lub była w toku właśnie w danym momencie, a partykuła ne 呢 – że czynność jest w trakcie realizacji.
Jeśli w zdaniu funkcję okolicznika pełni fraza przyimkowa z zài 在, np. zài jiā 在家 ‘w domu’, można przed nią zastosować tylko przysłówek zhèng 正. Formy zài 在 czy zhèngzài 正在 przed przyimkiem zài 在 nie są stosowane.
O czynności w trakcie realizacji można mówić nie tylko w odniesieniu do teraźniejszości, ale również do przeszłości lub przyszłości. Informacje na temat czasu, w którym czynność była lub będzie w toku, zawiera zastosowane w zdaniu wyrażenie oznaczające moment w czasie. Czasami informacja o czasie wynika z kontekstu.