还是/還是
háishi
spójnik

HSK1
Spójnik háishi 还是/還是 ‘czy’ służy do tworzenia pytań alternatywnych, prezentujących kilka możliwych opcji, spośród których zwykle jedna jest wybierana w odpowiedzi.
Spójnik 还是/還是

Struktura

Pytania

Spójnik háishi 还是/還是 łączy równorzędne składniki zdania pytającego, prezentujące poszczególne opcje.
W takich pytaniach nie stosuje się partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania.

Spójnik háishi 还是/還是 może łączyć wyrazy, które w zdaniu pełnią podobne funkcje, np. podmiotu lub dopełnienia.

opcja 1
还是/還是
还是
還是
háishi
opcja 2
她?
她?
tā?
Ja czy ona?

Może też łączyć większe jednostki językowe, np. frazy czasownikowo-dopełnieniowe lub zdania.

podmiot
opcja 1
喝水
喝水
hē shuǐ
还是/還是
还是
還是
háishi
opcja 2
喝咖啡?
喝咖啡?
hē kāfēi?
Pijesz wodę czy kawę?

Jeśli we wszystkich frazach czasownikowo-dopełnieniowych połączonych spójnikiem háishi 还是/還是 występuje ten sam czasownik, istnieje możliwość zastosowania go tylko w pierwszej frazie i pominięcia w kolejnych częściach zdania.

podmiot
opcja 1
喜欢冬天
喜歡冬天
xǐhuan dōngtiān
还是/還是
还是
還是
háishi
opcja 2
夏天?
夏天?
xiàtiān?
Lubisz zimę czy lato?

Jeśli we wszystkich frazach, które mają być połączone spójnikiem háishi 还是/還是, występuje czasownik shì być’, to w pytaniu alternatywnym stosuje się go tylko w pierwszej frazie, w kolejnych – powinien zostać pominięty.

podmiot
opcja 1
是中国人
是中國人
shì Zhōngguórén
还是/還是
还是
還是
háishi
opcja 2
美国人?
美國人?
Měiguórén?
Jesteś Chińczykiem czy Amerykaninem?

Pytanie ze spójnikiem háishi 还是/還是 wbudowane w zdanie oznajmujące

Spójnik háishi 还是/還是 może być również użyty w zdaniu pytającym wbudowanym w zdanie oznajmujące. Wypowiedź tego typu najczęściej zawiera frazy takie jak bù zhīdao 不知道 ‘nie wiedzieć’ lub bù qīngchu 不清楚 ‘nie wiedzieć dokładnie, nie być pewnym’ oraz zdanie pytające ze spójnikiem háishi 还是/還是, prezentujące kilka opcji do wyboru. Całe zdanie, choć zawiera składnik o charakterze pytającym, nie wyraża pytania, lecz niewiedzę lub niepewność podmiotu co do wyboru prezentowanych treści.

podmiot
不知道
不知道
不知道
bù zhīdao
opcja 1
他上午去
他上午去
tā shàngwǔ qù
还是/還是
还是
還是
háishi
opcja 2
下午去。
下午去。
xiàwǔ qù.
Nie wiem, czy on pójdzie przed południem, czy po południu.
podmiot
不清楚
不清楚
不清楚
bù qīngchu
opcja 1
妹妹对
妹妹對
mèimei duì
还是/還是
还是
還是
háishi
opcja 2
姐姐对。
姊姊對。
jiějie duì.
Nie jestem pewna, czy rację ma młodsza siostra, czy starsza siostra.

Funkcje

1. Spójnik háishi 还是/還是 w pytaniach prezentujących różne opcje do wyboru

Spójnik háishi 还是/還是 jest używany w pytaniach alternatywnych, prezentujących różne opcje. Osoba zadająca takie pytanie zwykle oczekuje od swojego rozmówcy wyboru jednej z nich.

A: 你喝茶还是水?
A: 你喝茶還是水?
Nǐ hē chá háishi shuǐ?
Pijesz herbatę czy wodę?
B: 我喝水吧!
B: 我喝水吧!
Wǒ hē shuǐ ba!
Napiję się wody!
A: 你去看电影还是(去)跑步?
A: 你去看電影還是(去)跑步?
Nǐ qù kàn diànyǐng háishi (qù) pǎo bù?
Idziesz oglądać film czy pójdziesz pobiegać?
B: 我去看电影。
B: 我去看電影。
Wǒ qù kàn diànyǐng.
Pójdę obejrzeć film.
A: 你爸爸是老师还是医生?
A: 你爸爸是老師還是醫生?
Nǐ bàba shì lǎoshī háishi yīshēng?
Twój tata jest nauczycielem czy lekarzem?
B: 我爸爸是老师。
B: 我爸爸是老師。
Wǒ bàba shì lǎoshī.
Mój tata jest nauczycielem.
A: 你在家工作还是在办公室工作?
A: 你在家工作還是在辦公室工作?
Nǐ zài jiā gōngzuò háishi zài bàngōngshì gōngzuò?
Pracujesz w domu czy w biurze?
B: 我在家工作。
B: 我在家工作。
Wǒ zài jiā gōngzuò.
Pracuję w domu.

Choć osoba zadająca pytanie alternatywne zwykle oczekuje od rozmówcy wybrania jednej z zaprezentowanych możliwości, to jednak może się też zdarzyć, że wybierze on lub odrzuci wszystkie opcje. W takiej sytuacji w odpowiedzi stosuje on zwykle przysłówek dōu ‘wszyscy’, który w zdaniu zawsze stoi przed orzeczeniem.

A: 爸爸对还是妈妈对?
A: 爸爸對還是媽媽對?
Bàba duì háishi māma duì?
Czy rację ma tata, czy mama?
B: 他们都对。
B: 他們都對。
Tāmen dōu duì.
Oni oboje mają rację.
A:你喜欢白色还是喜欢红色?
A: 你喜歡白色還是喜歡紅色?
Nǐ xǐhuan báisè háishi xǐhuan hóngsè?
Lubisz kolor biały czy czerwony?
B: 我都不喜欢。
B: 我都不喜歡。
Wǒ dōu bù xǐhuan.
Nie lubię żadnego.
Sprawdź również 还是 vs. 或者

2. Pytania ze spójnikiem háishi 还是/還是 w zdaniach wyrażających niewiedzę lub niepewność

Spójnik háishi 还是/還是 może być również stosowany w pytaniach alternatywnych wbudowanych w zdania oznajmujące, w których podmiot wyraża swoją niewiedzę lub niepewność co do wyboru zaprezentowanych opcji. W takich zdaniach zazwyczaj występują frazy bù zhīdao 不知道 ‘nie wiedzieć’ lub bù qīngchu 不清楚 ‘nie wiedzieć dokładnie, nie być pewnym’.

我不知道他们是外国人还是中国人。
我不知道他們是外國人還是中國人。
Wǒ bù zhīdao tāmen shì wàiguórén háishi Zhōngguórén.
Nie wiem, czy oni są obcokrajowcami, czy Chińczykami.
明天考试还是后天考试,还不清楚。
明天考試還是後天考試,還不清楚。
Míngtiān kǎoshì háishi hòutiān kǎoshì, hái bù qīngchu.
Nie wiadomo dokładnie, czy egzamin będzie jutro, czy pojutrze.