可以
kěyǐ
czasownik modalny

HSK2 TBCL2
Czasownik modalny kěyǐ 可以 występuje zawsze w połączeniu z innym czasownikiem. Wyraża możliwość lub przyzwolenie na wykonanie czynności oznaczanej przez ten czasownik.

Struktura

Forma podstawowa

Czasownik modalny kěyǐ 可以 w zdaniu zawsze stoi przed czasownikiem, do którego się odnosi.

podmiot
可以
可以
可以
kěyǐ
czasownik
yòng
dopełnienie
手机。
手機。
shǒujī.
Możesz użyć telefonu komórkowego.

Negacja

Czasownik modalny kěyǐ 可以 może być zaprzeczony jedynie przysłówkiem negacji ‘nie’, który zawsze stoi przed tym czasownikiem.

podmiot
你们
你們
Nǐmen
可以
可以
可以
kěyǐ
czasownik
shuì
dopełnienie
觉。
覺。
jiào.
Nie wolno wam spać.

Pytania

Istnieją dwa sposoby tworzenia pytań o rozstrzygnięcie z czasownikiem modalnym kěyǐ 可以. Jednym z nich jest dodanie partykuły pytającej ma /na końcu zdania.

podmiot
可以
可以
可以
kěyǐ
czasownik
帮助
幫助
bāngzhù
dopełnienie
吗/嗎
吗?
嗎?
ma?
Czy możesz mi pomóc?

Innym sposobem jest zestawienie twierdzącej i przeczącej formy czasownika modalnego. W języku mówionym często stosuje się też krótszą formę kě bu kěyǐ 可不可以.

podmiot
可以
可以
可以
kěyǐ
不可以
不可以
不可以
bu kěyǐ
czasownik
帮助
幫助
bāngzhù
dopełnienie
我?
我?
wǒ?
Czy możesz mi pomóc?
不可以
不可以
bu kěyǐ
帮助
幫助
bāngzhù
我?
我?
wǒ?
Czy możesz mi pomóc?

Czasownik modalny kěyǐ 可以 w zdaniach z przysłówkami

Przysłówek dōu ‘wszystko’ w zdaniu z reguły stoi przed czasownikiem modalnym kěyǐ 可以.

podmiot
他们
他們
Tāmen
przysłówek
dōu
可以
可以
可以
kěyǐ
czasownik
参加
參加
cānjiā
dopełnienie
活动。
活動。
huódòng.
Oni wszyscy mogą wziąć udział w wydarzeniu.

Czasownik modalny kěyǐ 可以 z czasownikami poprzedzonymi frazami przyimkowymi

Jeśli czasownik modalny kěyǐ 可以 łączy się z czasownikiem poprzedzonym frazą przyimkową, to zwykle stoi przed tą frazą.

podmiot
可以
可以
可以
kěyǐ
fraza przyimkowa
给她
給她
gěi tā
czasownik
dopełnienie
电话。
電話。
diànhuà.
Mogę do niej zadzwonić.
我朋友
我朋友
Wǒ péngyou
可以
可以
kěyǐ
跟我
跟我
gēn wǒ
练习
練習
liànxí
英语。
英語。
Yīngyǔ.
Moja przyjaciółka może poćwiczyć ze mną angielski.

Funkcje

1. Czasownik modalny kěyǐ 可以 wyrażający możliwość

Czasownik modalny kěyǐ 可以 może wyrażać możliwość wynikającą z warunków obiektywnych lub subiektywnych.

我可以吃五十个饺子。
我可以吃五十個餃子。
Wǒ kěyǐ chī wǔshí ge jiǎozi.
Mogę zjeść pięćdziesiąt pierożków.
他可以看懂中文菜单吗?
他可以看懂中文菜單嗎?
Tā kěyǐ kàndǒng Zhōngwén càidān ma?
Czy on może zrozumieć menu po chińsku?
(Czy jego znajomość chińskiego na to pozwala?)

W niektórych kontekstach zdanie z czasownikiem kěyǐ 可以 może być interpretowane jako propozycja.

你可以用我的手机。
你可以用我的手機。
Nǐ kěyǐ yòng wǒ de shǒujī.
Możesz użyć mojego telefonu komórkowego.
如果你不想做饭,我们可以出去吃。
如果你不想做飯,我們可以出去吃。
Rúguǒ nǐ bù xiǎng zuò fàn, wǒmen kěyǐ chūqu chī.
Jeśli nie chcesz gotować, możemy wyjść coś zjeść.

2. Czasownik modalny kěyǐ 可以 wyrażający przyzwolenie

Czasownik modalny kěyǐ 可以 może być użyty do wyrażenia przyzwolenia na wykonanie czynności lub poinformowania o tym, że coś jest dozwolone.

这里可以喝酒。
這裡可以喝酒。
Zhèlǐ kěyǐ hē jiǔ.
Tu wolno pić alkohol.
弟弟可以喝酒。
弟弟可以喝酒。
Dìdi kěyǐ hē jiǔ.
Młodszy brat może pić alkohol.
你可以在这儿照相。
你可以在這兒照相。
Nǐ kěyǐ zài zhèr zhào xiàng.
Możesz tu zrobić zdjęcie.

W zdaniach pytających kěyǐ 可以 może wyrażać pytanie o przyzwolenie. Krótką odpowiedzią na takie pytanie jest xíng / kěyǐ / 可以 ‘można’ lub bù xíng 不行 ‘nie można’, bù kěyǐ 不可以 ‘nie można’.

A: 请问,我可以不可以在这儿照相?
A: 請問,我可以不可以在這兒照相?
Qǐngwèn, wǒ kěyǐ bu kěyǐ zài zhèr zhào xiàng?
Przepraszam, czy mogę tu robić zdjęcia?
(Pytanie o przyzwolenie.)
B: 行 / 可以。
B: 行 / 可以。
Xíng/Kěyǐ.
Tak, możesz.
A: 我可以喝酒吗?
A: 我可以喝酒嗎?
Wǒ kěyǐ hē jiǔ ma?
Czy mogę pić alkohol?
B: 不行。
B: 不行。
Bù xíng.
Nie możesz.

W celu wyrażenia pytania o przyzwolenie można też do zdania oznajmującego dodać krótką frazę pytającą, złożoną z czasownika modalnego kěyǐ 可以 i partykuły pytającej ma /

我想休息一下,可以吗?
我想休息一下,可以嗎?
Wǒ xiǎng xiūxi yí xià, kěyǐ ma?
Chciałabym chwilę odpocząć, czy mogę?

Forma przecząca bù kěyǐ 不可以 ‘nie wolno’ jest używana do wyrażenia zakazu lub braku przyzwolenia.

现在不可以说话。
現在不可以說話。
Xiànzài bù kěyǐ shuō huà。
Teraz nie wolno rozmawiać.
考试的时候不可以用手机。
考試的時候不可以用手機。
Kǎoshì de shíhou bù kěyǐ yòng shǒujī.
Podczas testu nie wolno używać telefonów komórkowych.
Zobacz również 能
Zobacz również porównanie 能, 会 i 可以