en
cs
da
de
it
plCzasowniki modalne néng 能, huì 会/會 oraz kěyǐ 可以 wyrażają możliwość zrobienia czegoś, ale mimo podobieństwa znaczeniowego nie są wzajemnie zastępowalne w każdym kontekście. Czasownik néng 能 wyraża możliwość uwarunkowaną okolicznościami lub zdolność do wykonania czynności, czasownik huì 会/會 oznacza umiejętność wyuczoną lub nabytą, a czasownik kěyǐ 可以 jest stosowany głównie w kontekstach związanych z udzielaniem przyzwolenia lub prośbą o zgodę. Ponadto czasownik huì 会/會 może wyrażać możliwość rozumianą jako wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia jakiegoś zdarzenia.
Funkcje
1. Czasowniki modalne néng 能 oraz huì 会
Czasownik modalny néng 能 wyraża możliwość wynikającą z warunków subiektywnych lub obiektywnych, a czasownik modalny huì 会/會 – umiejętność wyuczoną lub nabytą w inny sposób.
W tym zdaniu czasownika modalnego néng 能 nie można zastąpić czasownikiem huì 会/會, ponieważ mowa w nim o możliwości, a nie nabytej umiejętności.
Poniższe zdanie ilustruje różnicę w znaczeniu tych dwóch czasowników.
Kolejne przykłady demonstrują różnice znaczeniowe między czasownikami modalnymi néng 能 i huì 会/會 użytymi w zdaniach o podobnej strukturze.
Przed czasownikami néng 能 i huì 会/會 można zastosować elementy wyrażające stopień, takie jak hěn 很 ‘bardzo’ czy bú tài 不太 ‘niezbyt’, ale takie konstrukcje wymagają nieco innej interpretacji.
Aby wyrazić fizyczną możliwość wykonania czynności w określonym wymiarze, do zdań z czasownikami modalnymi można wprowadzić frazy ilościowe.
Jeśli w powyższym zdaniu zamiast czasownika modalnego néng 能 użyto by czasownika huì 会/會, powstałe w ten sposób zdanie Wáng xiānsheng huì chī wǔ wǎn fàn 王先生会吃五碗饭 / 王先生會吃五碗飯 nie mogłoby być rozumiane jako ‘Pan Wang umie zjeść pięć misek ryżu’ (gdyż jedzenie ryżu nie jest umiejętnością), lecz tylko jako ‘Pan Wang (najprawdopodobniej) zje pięć misek ryżu’.
Gdyby w tym samym zdaniu użyto czasownika kěyǐ 可以 (Wáng xiānsheng kěyǐ chī wǔ wǎn fàn王先生可以吃五碗饭 / 王先生可以吃五碗飯), można by je rozumieć na dwa sposoby: ‘Pan Wang może zjeść pięć misek ryżu’ (kondycja fizyczna mu na to pozwala) lub ‘Panu Wangowi wolno zjeść pięć misek ryżu’.
2. Czasowniki modalne néng 能 i kěyǐ 可以 wyrażające możliwość
Aby zapytać o możliwość podjęcia jakiegoś działania, można użyć zarówno czasownika néng 能, jak i kěyǐ 可以. W odpowiedzi na takie pytania najczęściej stosuje się xíng 行 oraz kěyǐ 可以 ‘można’ lub bù xíng 不行 ‘nie można’.
W przeciwieństwie do czasownika néng 能, czasownik kěyǐ 可以, może też wyrażać propozycję zrobienia czegoś. Ilustrują to poniższe zdania.
Czasownik modalny néng 能 jest też używany, by wyrazić myśl, że jakaś czynność jest obiektywnie możliwa lub niemożliwa do wykonania w warunkach opisanych w zdaniu.
W tym kontekście czasowników néng 能 i kěyǐ 可以 nie można używać zamiennie. Zdanie Wǒ shēng bìng le, bù kěyǐ shuō huà 我生病了，不可以说话 / 我生病了，不可以說話 byłoby rozumiane jako ‘Jestem chora, więc nie wolno mi mówić’.
3. Czasowniki modalne néng 能 i kěyǐ 可以 wyrażające przyzwolenie
Czasowniki modalne néng 能 oraz kěyǐ 可以 mogą być użyte w pytaniach o przyzwolenie. W odpowiedzi na takie pytania zwykle stosuje się xíng 行 lub kěyǐ 可以 ‘tak’ oraz bù xíng/bù kěyǐ 不行 / 不可以 ‘nie’.
Aby wyrazić pytanie o przyzwolenie, na końcu zdania oznajmującego można też dodać frazę pytającą złożoną z czasownika modalnego kěyǐ 可以 i partykuły ma 吗/嗎. Czasownika néng 能 w taki sposób stosować nie można.
Formy przeczące bù néng 不能 ‘nie wolno’ oraz bù kěyǐ 不可以 ‘nie wolno’ mogą być użyte w celu wyrażenia zakazu, przy czym fraza bù néng 不能 brzmi trochę bardziej stanowczo niż bù kěyǐ 不可以.