en
cs
da
de
it
pl
Struktura
Forma podstawowa
Czasownik modalny néng 能 w zdaniu zawsze stoi przed czasownikiem, do którego się odnosi.
Negacja
Czasownik modalny néng 能 może być zaprzeczony przysłówkiem negacji bù 不 ‘nie’ lub méi 没, który musi stać przed néng 能.
Pytania
Istnieją dwa sposoby zadania pytania o rozstrzygnięcie z czasownikiem modalnym néng 能. Jednym z nich jest dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania.
Innym sposobem zadania pytania jest zestawienie formy twierdzącej oraz przeczącej czasownika modalnego.
Czasownik modalny néng 能 w zdaniach z przysłówkami
Przysłówek dōu 都 ‘wszystko’ w zdaniu zwykle stoi przed czasownikiem modalnym néng 能.
Przysłówek zhǐ 只 ‘tylko’ również często stoi przed czasownikiem modalnym néng 能, ale w niektórych zdaniach (zwłaszcza przeczących i pytających) może też stać bezpośrednio przed czasownikiem następującym po czasowniku modalnym néng 能.
Czasownik modalny néng 能 z czasownikami poprzedzonymi frazami przyimkowymi
Jeśli czasownik, z którym łączy się czasownik modalny néng 能, jest poprzedzony frazą przyimkową, to czasownik modalny zwykle stoi przed tą frazą.
Funkcje
1. Czasownik modalny néng 能 wyrażający możliwość
Czasownik modalny néng 能 często używany jest w pytaniach o możliwość podjęcia jakiegoś działania. Konwencjonalne krótkie odpowiedzi na tak sformułowane pytanie to zazwyczaj kěyǐ 可以 ‘mogę’ lub bù xíng 不行 ‘nie ma takiej możliwości’, ale możliwe jest także zastosowanie innych form, np. néng 能 ‘mogę’ lub bù néng 不能 ‘nie mogę’.
Czasownik modalny néng 能 jest też używany w celu zakomunikowania, że coś jest lub nie jest obiektywnie możliwe w danej sytuacji.
Zobacz również 可以
2. Czasownik modalny néng 能 wyrażający zdolność do zrobienia czegoś
Czasownik modalny néng 能 może wyrażać również fizyczną lub umysłową zdolność do wykonania jakiejś czynności (‘być w stanie coś zrobić’).
Jeśli po czasowniku, z którym łączy się czasownik modalny néng 能, znajduje się też fraza ilościowa, to takie zdanie wyraża myśl, że czynność oznaczana przez czasownik jest możliwa do wykonania w określonym przez tę frazę wymiarze ilościowym.
Przysłówki stopnia, takie jak hěn 很 ‘bardzo’ lub zhēn 真 ‘naprawdę’ użyte przed czasownikiem modalnym néng 能 wyrażają myśl, że wykonawca czynności jest w stanie zrobić znacznie więcej niż przewiduje ogólnie przyjęta norma. Natomiast forma bú tài 不太 ‘niezbyt’ oznacza, że dana osoba nie jest w stanie zrobić zbyt dużo.
Wspomniane formy mogą być stosowane w zdaniach oznajmujących i wykrzyknikowych.
Zobacz również 会
3. Czasownik modalny néng 能 wyrażający przyzwolenie
Czasownik modalny néng 能 może być również użyty w pytaniach o przyzwolenie. Krótką odpowiedzią na takie pytanie jest xíng / kěyǐ 行 / 可以 ‘można/wolno’ albo bù xíng / bù kěyǐ 不行 / 不可以 ‘nie można / nie wolno’.
Aby wyrazić zakaz, często używa się frazy przeczącej bù néng 不能 ‘nie można/nie wolno’. Zamiast niej w sytuacjach nieoficjalnych można też zastosować frazę bù kěyǐ 不可以 ‘nie wolno’, która w porównaniu z bù néng 不能 brzmi mniej formalnie.