en
cs
da
de
it
plW języku chińskim najczęściej używa się trzech przysłówków negacji: bù 不 ‘nie’, méi 没/沒 ‘nie’ (również w wersji méi yǒu 没有/沒有) oraz bié 别/別 ‘nie’.
Przysłówki bù 不 oraz méi 没/沒 lub méi yǒu 没有/沒有 zwykle używane są w zdaniach oznajmujących i w pytaniach.
Przysłówek bù 不 występuje w zdaniach, w których negacja dotyczy czynności rutynowych, intencji i zamiarów, stanów mentalnych i emocjonalnych, twierdzeń ogólnych, a także cech i właściwości osób lub rzeczy.
Może się łączyć z czasownikami, także modalnymi, oraz z przymiotnikami.
Wyjątek stanowi czasownik yǒu 有, wyrażający istnienie lub posiadanie, który może być zanegowany wyłącznie za pomocą przysłówka méi 没.
Przysłówki méi 没/沒 lub méiyǒu 没有/沒有 mogą połączyć się z czasownikami oznaczającymi czynności, negując ich wykonanie. Jeśli czasownik występuje z komplementem rezultatywnym, negacja dotyczy nie samej czynności, lecz jej rezultatu.
W zdaniach, w których czasownik łączy się z partykułą aspektualną guo 过/過, przysłówki negacji wyrażają myśl, że dana czynność nie była przedmiotem doświadczenia.
Przysłówki méi 没/沒 i méiyǒu 没有/沒有 nie są stosowane z czasownikiem shì 是, z większością czasowników modalnych oraz z niektórymi czasownikami wyrażającymi stany mentalne i psychiczne.
Przysłówek bié 别/別 używany jest w zdaniach rozkazujących, wyrażających zakazy, prośby, rady lub ostrzeżenia. Może się łączyć zarówno z czasownikami, jak i z przymiotnikami.
Struktura
Sprawdź też:
Przysłówek negacji bié 別
Przysłówek negacji bù 不
Przysłówek negacji méi 没/沒 i méi yǒu 没有/沒有
Funkcje
Sprawdź też:
Przysłówek negacji bié 別
Przysłówek negacji bù 不
Przysłówek negacji méi 没/沒 i méi yǒu 没有/沒有
Zasady użycia przysłówka negacji bù 不
1. Przysłówek bù 不 w połączeniu z czasownikiem może wyrażać brak intencji lub zamiaru wykonania czynności w przyszłości.
2. Przysłówek bù 不 może też występować w zdaniach, które mówią o czynnościach rutynowych lub zawierają stwierdzenia ogólne. Wyraża wtedy myśl, że sytuacje opisane przez czasowniki lub frazy czasownikowe zwykle się nie zdarzają.
W takich kontekstach przysłówków méi 没/沒 i méi yǒu 没有/沒有 się nie stosuje. Choć przysłówki te mogą zostać użyte w zdaniach o podobnej strukturze, to jednak wyrażają wtedy nieco inne znaczenie. Porównaj:
3. Przysłówek bù 不 może być używany do zanegowania treści wyrażanych przez czasowniki modalne.
4. Przysłówek bù 不 może łączyć się z przymiotnikami, negując oznaczane przez nie stałe cechy, stany i właściwości.
Przysłówki méi 没/沒 lub méi yǒu 没有/沒有 także można połączyć z niektórymi przymiotnikami, ale wyrażają wtedy inne znaczenie. Nie tyle negują występowanie określonej cechy lub stanu, ile wskazują, że dany stan nie został osiągnięty albo prowadząca do niego zmiana nie nastąpiła.
5. Tylko przysłówek bù 不 może połączyć się z czasownikiem shì 是.
Zasady użycia przysłówków negacji méi 没/沒 i méi yǒu 没有/沒有
1. Przysłówki méi 没/沒 lub méi yǒu 没有/沒有 w połączeniu z czasownikami wyrażają myśl, że nie doszło do czynności oznaczanej przez czasownik. Czynność ta jest zwykle traktowana jak jednostkowe wydarzenie, ograniczone czasowo lub przestrzennie.
Przysłówek bù 不 w zdaniach o podobnej strukturze wyraża myśl, że czynność oznaczana przez czasownik w ogóle się nie zdarza lub osoba oznaczana przez podmiot nie ma zamiaru jej wykonać.
2. Jeśli czasownik zaprzeczany przez méi 没/沒 lub méi yǒu 没有/沒有 łączy się z komplementem rezultatywnym, to przysłówek ten neguje pojawienie się rezultatu oznaczanego przez komplement, a nie wykonanie czynności oznaczanej przez czasownik.
Przysłówek bù 不 też może zostać zastosowany przed czasownikami z komplementem rezultatywnym, ale tylko w zdaniach opisujących sytuacje hipotetyczne. Wyraża wtedy myśl, że jeśli dany rezultat nie zostanie osiągnięty, nie nastąpi sytuacja przedstawiona w dalszej części zdania.
3. Przysłówek méi 没/沒 jest używany w zdaniach z czasownikiem yǒu 有 do zanegowania istnienia lub posiadania. Przysłówka bù 不 w takich zdaniach się nie stosuje.
4. W zdaniach przeczących z czasownikiem i partykułą guo 过/過, aby wyrazić brak doświadczenia w przeszłości, można zastosować jedynie przysłówek méi 没/沒 lub méi yǒu 没有/沒有.
Zasady użycia przysłówka negacji bié 别/別
Przysłówek negacji bié 别/別 używany jest w zdaniach rozkazujących w celu wyrażenia zakazu lub rady, by nie wykonywać czynności oznaczanej przez czasownik.