en
cs
da
de
it
pl
Struktura
Forma podstawowa
Przyimek lí 离/離 z następującym po nim elementem tworzy frazę przyimkową, która w zdaniu stoi przed orzeczeniem w postaci przymiotnika lub czasownika 有. Fraza rzeczownikowa po przyimku lí 离/離 wskazuje miejsce, od którego liczona jest odległość punktu wyznaczonego przez frazę rzeczownikową w pozycji podmiotu. Odległość ta często wyrażana jest za pomocą przymiotników yuǎn 远/遠 ‘daleki’ lub jìn 近 ‘bliski’. Przed tymi przymiotnikami zwykle stoi jakiś przysłówek stopnia, np. hěn 很 ‘bardzo’.
Negacja
Zdania przeczące z przyimkiem lí 离/離 tworzy się, wstawiając przysłówek negacji bù 不 przed przymiotnikiem określającym odległość.
Pytania
Pytanie o rozstrzygnięcie z przyimkiemlí 离/離 można zadać na dwa sposoby. Jednym z nich jest dodanie partykuły pytającej ma 吗/嗎 na końcu zdania.
Jeśli w zdaniu z przyimkiem lí 离/離 informację o odległości niesie przymiotnik taki jak yuǎn 远/遠 ‘bliski’ lub jìn 近 ‘daleki’, pytanie o rozstrzygnięcie można też utworzyć, zestawiając formę twierdzącą i przeczącą tego przymiotnika.
W pytaniach o odległość można użyć też fraz pytających, takich jak duō yuǎn 多远/多遠 ‘jak daleko’, jǐ gōnglǐ 几公里 / 幾公里 ‘ile kilometrów’ i duōjiǔ? 多久? ‘jak długo’. Przed frazą pytającą może stać czasownik yǒu 有 ‘mieć’.
Przysłówki w zdaniach z frazą przyimkową z lí 离/離
W zdaniach z lí 离/離 przysłówki stoją zwykle bezpośrednio przed orzeczeniem (przymiotnikiem lub czasownikiem yǒu 有), a nie przed frazą przyimkową. Jeśli funkcję orzeczenia pełni przymiotnik, należy przed nim wstawić przysłówek stopnia. Wyjątkiem są zdania wyrażające porównanie, w których takich przysłówków stosować nie trzeba.
Do przymiotników yuǎn 远/遠 ‘daleki’ and jìn 近 ‘bliski’ można też dodać takie przysłówki jak tài 太 ‘zbyt’ lub yǒudiǎnr 有点儿 / 有點兒 ‘trochę, dość’.
Funkcje
1. Lí 离/離 w zdaniach wyrażających subiektywną ocenę odległości
Przyimek lí 离/離 jest często używany z przymiotnikami yuǎn 远/遠 ‘daleki’ lub jìn 近 ‘bliski’, aby wyrazić subiektywną ocenę odległości. Jeśli podmiot zdania oznacza miejsce znane z kontekstu, może zostać pominięty.
2. Lí 离/離 w zdaniach wyrażających konkretną odległość
W zdaniach podających konkretną odległość między dwoma punktami w przestrzeni po frazie przyimkowej z lí 离/離 zwykle stoi odpowiednia fraza ilościowa. Przed tą frazą może też stać czasownik yǒu 有 – jego użycie jest fakultatywne.
Jeśli w zdaniu występują przysłówki takie jak zhǐ 只 ’tylko’ lub hái 还/還 ’jeszcze’, czasownik yǒu 有 nie może zostać pominięty.
W pytaniach o konkretną odległość często używa się frazy pytającej yǒu duō yuǎn 有多远? / 有多遠? ‘Jak daleko?’. W takich zdaniach czasownik yǒu 有 można pominąć, chyba że stoi przed nim przysłówek, który musi połączyć się z czasownikiem.
3. Lí 离/離 w zdaniach wyrażających dystans w czasie
Przyimek lí 离/離 może być także stosowany w zdaniach wyrażających odległość między dwoma punktami w czasie. W pytaniach o konkretną odległość w czasie często używa się formy (yǒu) duōjiǔ? (有)多久 ‘ile (jest) czasu’?
Przysłówki takie jak zhǐ 只 i hái 还/還 również często występują w zdaniach wyrażających konkretną odległość pomiędzy dwoma punktami w czasie. W takich zdaniach czasownik yǒu 有 nie może zostać pominięty.
Element wyrażający moment w czasie, który poprzedza frazę przyimkową z lí 离/離, może zostać pominięty, zwłaszcza gdy z kontekstu wynika, że oznacza „teraz”.