de
partykuła strukturalna

HSK1
Partykuła strukturalna de 地 jest wyrazem funkcyjnym, który nie ma znaczenia leksykalnego. Służy do łączenia okoliczników z czasownikami lub przymiotnikami, które w zdaniu zwykle pełnią funkcję orzeczenia. Okoliczniki te najczęściej przybierają formę przymiotników, fraz przymiotnikowych, czasowników, rzeczowników, fraz ilościowych lub wyrażeń idiomatycznych.

Wszystkie okoliczniki, które łączą się z orzeczeniem za pomocą partykuły de , mają charakter opisowy. Mogą charakteryzować albo stan podmiotu w momencie wykonywania czynności, albo samą czynność (sposób jej wykonania).

Partykuła strukturalna de 地

Struktura

Forma podstawowa

Partykuła strukturalna de stoi pomiędzy okolicznikiem a czasownikiem lub przymiotnikiem pełniącym w zdaniu funkcję orzeczenia.

podmiot
弟弟
弟弟
Dìdi
przymiotnik
开心
開心
kāixīn
de
czasownik
跳舞。
跳舞。
tiào wǔ.
Młodszy brat tańczy radośnie.

Negacja

Funkcję okolicznika może też pełnić fraza przecząca, złożona z przysłówka negacji ‘nie’ i przymiotnika.

podmiot
孩子
孩子
Háizi
przymiotnik
高兴
高興
gāoxìng
de
czasownik
说:
說:
shuō:
’再见‘。
’再見‘。
„Zàijiàn.”
Dziecko smutnym tonem powiedziało: „Do widzenia”.

Pytania

Pytanie o rozstrzygnięcie można zadać, wstawiając partykułę pytającą ma /na końcu zdania.

podmiot
孩子
孩子
Háizi
przymiotnik
安静
安靜
ānjìng
de
czasownik
睡觉
睡覺
shuì jiào
吗/嗎
吗?
嗎?
ma?
Czy dzieci będą spać spokojnie?

Okolicznik z partykułą strukturalną de w zdaniu z frazami przyimkowymi

Jeśli w zdaniu oprócz okoliczników opisowych występują także okoliczniki nieopisowe, na przykład w formie frazy przyimkowej, to mogą one być uszeregowane w różny sposób.
Okoliczniki opisowe odnoszące się do wykonawcy czynności często stoją przed frazą przyimkową.

podmiot
他们
他們
Tāmen
przymiotnik
高兴
高興
gāoxìng
de
fraza przyimkowa
给大家
給大家
gěi dàjiā
czasownik
唱歌
唱歌。
chàng gē.
Oni radośnie śpiewają dla wszystkich piosenki.

Okoliczniki opisowe charakteryzujące czynność oznaczaną przez czasownik często stoją po frazie przyimkowej.

podmiot
fraza przyimkowa
在这里
這裡
zài zhèli
przymiotnik
好好
好好
hǎohǎo
de
czasownik
学习。
學習。
xuéxí.
Ucz się tutaj dobrze.

Jednak w praktyce językowej, w zależności od kontekstu, możliwe są różne odstępstwa od tej zasady.

podmiot
przymiotnik
大声
大聲
dàshēng
de
fraza przyimkowa
对我
對我
duì wǒ
czasownik
说话。
說話。
shuō huà.
On mówi do mnie głośno.

Okolicznik z przysłówkami stopnia

We frazie pełniącej funkcję okolicznika opisowego może wystąpić przysłówek stopnia, który określa następujący po nim przymiotnik.

podmiot
孩子
孩子
Háizi
przysłówek
hěn
przymiotnik
难过
難過
nánguò
de
czasownik
了。
了。
le.
On mówi do mnie głośno.

Pomijanie partykuły strukturalnej de

W niektórych przypadkach użycie partykuły strukturalnej de nie jest konieczne. Element ten można pominąć w następujących sytuacjach:

1. Gdy funkcję okolicznika pełni zreduplikowana fraza liczebnik-klasyfikator.

他们一个一个(地)走了。
他們一個一個(地)走了。
Tāmen yí ge yí ge (de) zǒule.
Oni odeszli jeden za drugim.

2. Gdy funkcję okolicznika pełni zreduplikowany przymiotnik.

大家高高兴兴(地)去看电影。
大家高高興興(地)去看電影。
Dàjiā gāogāoxìngxìng (de) qù kàn diànyǐng.
Wszyscy radośnie idą obejrzeć film.

3. Gdy funkcję okolicznika pełni często stosowany przymiotnik dwusylabowy.

学生在教室认真(地)学习。
學生在教室認真(地)學習。
Xuésheng zài jiàoshì rènzhēn (de) xuéxí.
Uczniowie pilnie uczą się w klasie.

4. Gdy funkcję okolicznika pełnią niektóre frazy złożone z przymiotnika i poprzedzającego go przysłówka stopnia 很.

我很认真(地)听他说话。
我很認真(地)聽他說話。
Wǒ hěn rènzhēn (de) tīng tā shuō huà.
Bardzo pilnie słucham tego, co on mówi.

Partykuła strukturalna de zwykle nie jest stosowana, gdy funkcję okolicznika pełni przymiotnik jednosylabowy, np. kuài lái 快来/快來 ‘chodź szybko’, màn zǒu 慢走 ‘idź wolno (rodzaj pożegnania)’.

Jeśli jednak taki przymiotnik zostanie zreduplikowany, może połączyć się z tą partykułą, np.  hǎohāo de 好好(地) ‘dobrze’, qīngqīng de 轻轻(地) / 輕輕(地) ‘delikatnie’, mànmàn de 慢慢(地) ‘powoli’.

Funkcje

1. Partykuła strukturalna de 地 z okolicznikami odnoszącymi się do stanu podmiotu

Partykuła strukturalna de jest stosowana z okolicznikami opisowymi charakteryzującymi postawę lub stan emocjonalny podmiotu w momencie wykonywania czynności.

那个人不好意思地走了。
那個人不好意思地走了。
Nà ge rén bù hǎo yìsi de zǒu le.
Ten człowiek odszedł zawstydzony.
Bù hǎo yìsī de 不好意思地 wskazuje na odczucia osoby nà ge rén 那个人 / 那個人.
我昨天非常认真地准备考试。
我昨天非常認真地準備考試。
Wǒ zuótiān fēicháng rènzhēn de zhǔnbèi kǎoshì.
Wczoraj bardzo pilnie przygotowywałam się do egzaminu.
Rènzhēn de 认真地 / 認真地 charakteryzuje sposób działania wykonawcy czynności wǒ 我.
爸爸生气地从楼上走下来。
爸爸生氣地從樓上走下來。
Bàba shēngqì de cóng lóushàng zǒu xiàlái.
Tata, wściekły, zszedł na dół.
Shēngqì de 生气地 / 生氣地 wskazuje na stan emocjonalny taty.

2. Partykuła strukturalna de 地 z okolicznikami opisującymi sposób wykonywania czynności

Partykuła strukturalna de jest też stosowana z okolicznikami opisowymi charakteryzującymi sposób wykonywania czynności.

今天是周末,你可以慢慢地吃早饭。
今天是周末,你可以慢慢地吃早飯。
Jīntiān shì zhōumò, nǐ kěyǐ mànmàn de chī zǎofàn.
Dziś jest weekend, możesz powoli zjeść śniadanie.
Mànmàn de 慢慢地 wskazuje na sposób wykonywania czynności chī zǎofàn 吃早饭 / 吃早飯.
请你一个字一个字地说。
請你一個字一個字地說。
Qǐng nǐ yí ge zì yí ge zì de shuō.
Proszę powiedz to słowo po słowie.
Yí ge zì yí ge zì de 一个字一个字地 / 一個字一個字地 opisuje sposób wykonywania czynności shuō 说/說.
Sprawdź również partykuła strukturalna de 得.
Sprawdź również partykuła strukturalna de 的.
Sprawdź również porównanie 的, 得, i 地.