de
partykuła strukturalna

HSK2 TBCL2
Partykuła strukturalna de 得 nie ma znaczenia leksykalnego, pełni jedynie funkcje gramatyczne. W zdaniach łączy czasowniki z niektórymi komplementami, np. z komplementem sposobu.
Partykuła strukturalna de 得

Struktura

Forma podstawowa

Fraza „de + komplement sposobu” zawsze stoi w zdaniu po czasowniku lub przymiotniku. Funkcję komplementu sposobu, stojącego po partykule de , pełnią zazwyczaj przymiotniki lub frazy przymiotnikowe oraz frazy czasownikowe, najczęściej podmiotowo-orzeczeniowe.

podmiot
czasownik
chī
de
komplement
很少。
很少。
hěn shǎo.
On je bardzo niewiele.
孩子
孩子
Háizi
shuō
de
很好。
很好。
hěn hǎo.
Dziecko mówi bardzo dobrze.
Tiān
hēi
de
很快。
很快。
hěn kuài.
Szybko się ściemnia.

Negacja

W zdaniu z komplementem sposobu przysłówek negacji stoi zawsze przed przymiotnikiem lub czasownikiem we frazie pełniącej funkcję komplementu (po partykule de ).

podmiot
czasownik
kàn
de
komplement
快 。
快 。
kuài.
Nie czytam szybko.

Pytania

Istnieją trzy sposoby zadania pytania o komplement sposobu zěnme yàng 怎么样 / 怎麼樣 po partykule strukturalnej de .

podmiot
你的同学
你的同學
Nǐ de tóngxué
czasownik
huà
de
怎么样 / 怎麼樣
怎么样?
怎麼樣?
zěnme yàng?
Jak malują twoi koledzy z klasy?

Innym sposobem jest zestawienie twierdzącej i przeczącej formy przymiotnika pełniącego funkcję komplementu.

podmiot
你的同学
你的同學
Nǐ de tóngxué
czasownik
huà
de
przymiotnik
hǎo
przymiotnik
好?
好?
hǎo?
Czy twoi koledzy z klasy ładnie malują?

Można też dodać partykułę strukturalną ma /na końcu zdania.

podmiot
你的同学
你的同學
Nǐ de tóngxué
czasownik
huà
de
przymiotnik
hǎo
吗/嗎
吗?
嗎?
ma?
Czy twoi koledzy z klasy ładnie malują?

Przysłówki stopnia w zdaniach z partykułą strukturalną de i komplementem sposobu

Jeśli funkcję komplementu sposobu pełni przymiotnik, to powinien on zostać poprzedzony przysłówkiem stopnia, np. hěn ‘bardzo’, fēicháng 非常 ‘bardzo’ lub zhēn naprawdę’.

podmiot
哥哥
哥哥
Gēge
czasownik
chàng
de
przysłówek stopnia
hěn
przymiotnik
好听。
好聽。
hǎotīng.
Starszy brat bardzo ładnie śpiewa.
客人
客人
Kèrén
xiào
de
非常
非常
fēicháng
开心。
開心。
kāixīn.
Goście śmieją się bardzo radośnie.

Dopełnienie w zdaniach z partykułą strukturalną de i komplementem sposobu

Jeśli komplement sposobu ma zostać zastosowany w zdaniu, w którym czasownik łączy się z dopełnieniem, to po tym dopełnieniu należy powtórzyć czasownik, a następnie dodać do niego partykułę de i komplement (czasownik-dopełnienie-czasownik-de -komplement).

podmiot
老师
老師
Lǎoshī
czasownik
shuō
dopełnienie
汉语
漢語
Hànyǔ
czasownik
shuō
de
komplement
很慢。
很慢。
hěn màn.
Nauczyciel mówi po chińsku bardzo wolno.

W niektórych kontekstach pierwszy czasownik można pominąć (dopełnienie-czasownik-de – komplement).

podmiot
老师
老師
Lǎoshī
dopełnienie
汉语
漢語
Hànyǔ
czasownik
shuō
de
komplement
很慢。
很慢。
hěn màn.
Nauczyciel mówi po chińsku bardzo wolno.

Te zasady obowiązują także w przypadku stosowania czasowników rozdzielnych, takich jak shuō huà 说话/說話 ‘mówić’, chī fàn 吃饭/吃飯 ‘jeść’, chàng gē 唱歌 ‘śpiewać’.

podmiot
老师
老師
Lǎoshī
czasownik
shuō
dopełnienie
huà
czasownik
shuō
de
komplement
很慢。
很慢。
hěn màn.
Nauczyciel mówi bardzo powoli.
podmiot
老师
老師
Lǎoshī
dopełnienie
huà
czasownik
shuō
de
komplement
很慢。
很慢。
hěn màn.
Nauczyciel mówi bardzo powoli.

Funkcje

1. Partykuła strukturalna de 得 z komplementem sposobu, wyrażającym ocenę lub sposób wykonania czynności

Komplement sposobu służy do wyrażania oceny czynności oznaczanej przez czasownik lub opisania sposobu jej wykonania. Najczęściej dotyczy czynności, które już miały miejsce lub są wykonywane regularnie.

她游得很慢。
她游得很慢。
Tā yóu de hěn màn.
Ona pływa wolno.
Fraza hěn màn 很慢 wyraża ocenę pływania.
爸爸打篮球打得很好。
爸爸打籃球打得很好。
Bàba dǎ lánqiú dǎ de hěn hǎo.
Ona pływa wolno.
Fraza hěn hǎo 很好 wyraża ocenę gry w koszykówkę.

Zdania z komplementem sposobu niekiedy mogą także odnosić się do czynności, które dopiero będą wykonywane w przyszłości, muszą jednak zawierać elementy, które jasno na to wskazują.

比赛我会打得更好。
比賽我會打得更好。
Bǐsài wǒ huì dǎ de gèng hǎo.
Podczas zawodów będę grać jeszcze lepiej.

2. Partykuła strukturalna de 得 z komplementem sposobu opisującym sytuację po wykonaniu czynności

Komplement stojący po partykule strukturalnej de może opisywać sytuację powstałą w wyniku wykonania czynności oznaczanej przez czasownik. Czynność ta może wpływać zarówno na sytuację jej wykonawcy, jak i odbiorcy. W takich zdaniach funkcję komplementu mogą pełnić przymiotniki, frazy przymiotnikowe, czasowniki lub frazy czasownikowe, a także inne frazy lub idiomy.

这位小姐说得非常清楚。
這位小姐說得非常清楚。
Zhè wèi xiǎojiě shuō de fēicháng qīngchu.
Ta pani wyraziła się jasno.
Fēicháng qīngchu 非常清楚 opisuje sytuację słuchaczy, dla których wypowiadane treści stały się jasne i zrozumiałe.
弟弟打篮球打得很累。
弟弟打籃球打得很累。
Dìdi dǎ lánqiú dǎ de hěn lèi.
Młodszy brat bardzo się zmęczył graniem w koszykówkę.
Hěn lèi 很累 opisuje stan młodszego brata dìdi 弟弟 , będący rezultatem grania w koszykówkę.
衣服洗得很干净。
衣服洗得很乾淨。
Yīfu xǐ de hěn gānjìng.
Ubrania są uprane do czysta.
Gānjìng 干净/乾淨 ’czyste’ opisuje stan ubrań po praniu xǐ 洗.
李先生气得大叫。
李先生氣得大叫。
Lǐ xiānsheng qì de dà jiào.
Pan Li zezłościł się tak, że aż krzyknął.
Dà jiào 大叫 opisuje sytuację powstałą w rezultacie gniewu pana Li.
Sprawdź również partykuła strukturalna de 的.
Sprawdź również partykułę strukturalną de 地.
Sprawdź również porównanie 的, 得, i 地.